Helpt gin tegen coronavirussen?

Nee, dit wordt geen humoristische kijk op het onderwerp, want daar is het veel te ernstig voor. Humor is hier niet op zijn plaats – wat telt is serieuze, goed gefundeerde informatie. Er zijn nog veel onbeantwoorde vragen over de verspreiding van Covid-19. Door de snelheid en dynamiek van de ontwikkeling zijn er echter vaak nog geen voldoende wetenschappelijk gevalideerde antwoorden. Toch worden via sociale media of berichtendiensten steeds weer vermeende adviezen, tips en waarschuwingen gegeven, die bij nader inzien onjuist en soms zelfs gevaarlijk blijken te zijn.

Een van deze beweringen is dat de consumptie van alcoholische dranken beschermt tegen corona en virussen doodt. Velen verwijzen daarbij naar een vermeend bericht van het Robert Koch Institut van 19 maart 2020, waarin wordt opgeroepen tot overmatig alcoholgebruik.

Dit bericht is uiteraard niet door het RKI gepubliceerd. Het betreft opzettelijk verkeerde informatie, die zich niettemin snel verspreidde via sociale netwerken en bijvoorbeeld WhatsApp. Er werden ook andere vermeende studies of deskundigen geciteerd met soortgelijke aanbevelingen en deze werden gedeeld met de kennissenkring. Bovendien was er een verklaring van Jens Spahn die graag iets te letterlijk werd genomen. Tijdens een persconferentie in maart 2020 1 zei de minister van Volksgezondheid dat het virus ‘gevoelig voor alcohol’ was, wat door velen ten onrechte werd aangegrepen om kleinere of grotere ‘coronafeestjes’ te vieren.

Natuurlijk is dit geen zuiver Duits verschijnsel: een verband tussen alcoholconsumptie en virusbestrijding is wereldwijd een van de broodjeaapverhalen van de coronapandemie. Zelfs de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zag zich genoodzaakt de volgende informatie op haar eigen website en in sociale netwerken te publiceren:

Bron: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/myth-busters

Ook aan ons wordt herhaaldelijk gevraagd of er enige waarheid schuilt in de geruchten en of de consumptie van alcohol zou kunnen helpen om de verspreiding van het virus in te dammen. Daarom willen wij hieronder enige informatie samenvatten en verwijzen naar instellingen die serieuzere informatie kunnen verstrekken dan wij over de overdracht van het virus en de beschermingsmogelijkheden.

Alcohol en corona – wat is de stand van zaken nu?

Om het verband tussen alcohol en virusbestrijding te begrijpen, moet men eerst kijken naar de verschillende toepassingen van de term alcohol in de context van de coronapandemie.

Enerzijds wordt alcohol gebruikt als basis voor ontsmettingsmiddelen en wordt daarom relatief vaak genoemd als onderdeel van de hygiënische beschermingsprodukten, samen met mondkapjes, operatiejassen en handschoenen. Anderzijds wordt in de context van de coronapandemie de term alcohol gebruikt in het dagelijks taalgebruik en verwijst hij naar dranken zoals bier, wijn of sterkedrank.

In het eerste geval kan alcohol worden gebruikt om virussen te bestrijden, namelijk in de vorm van een ontsmettingsmiddel. Er zijn veel verschillende soorten ontsmettingsmiddelen (bv. voor desinfectie van oppervlakken en handen) en het gebruik ervan in particuliere huishoudens wordt alleen onder bepaalde omstandigheden aanbevolen; bovendien is niet elk ontsmettingsmiddel doeltreffend tegen elke ziekteverwekker. Er zijn bijvoorbeeld middelen die bacteriën doeltreffend bestrijden, maar bepaalde virustypen in het geheel niet kunnen schaden. Het Duitse Federaal Centrum voor Gezondheidsvoorlichting (BZgA) somt verschillende functies en eigenschappen van ontsmettingsmiddelen op en geeft informatie over hygiëne- en gedragsregels rond het coronavirus 2.

De uitspraak dat Covid-19 ‘gevoelig voor alcohol’ is, verwijst derhalve naar dit gebruik van de term. Het Duitse Federaal Instituut voor Risicobeoordeling (BfR) beschrijft op 06 april 2020 in een document over de kwestie van de overdracht van het coronavirus via levensmiddelen en voorwerpen:

“Als omhulde virussen waarvan het genetisch materiaal omhuld is met een vetlaagje (lipidenlaag), reageren coronavirussen gevoelig op vetoplossende stoffen zoals alcoholen en oppervlakteactieve stoffen, die als vetoplosmiddelen in zepen voorkomen […]. Hoewel er nog geen specifieke gegevens beschikbaar zijn voor SARS-CoV-2, is het zeer waarschijnlijk dat deze stoffen het virale oppervlak beschadigen en het virus inactiveren.” 3

Het RKI verwijst ook naar deze informatie. 4 In beide gevallen wordt gedoeld op de algemene eigenschappen van de coronavirussen, die bestrijding met behulp van ontsmettingsmiddelen aanbevelenswaardig maken.

In tegenstelling tot de uitwendige toepassing van ontsmettingsmiddelen op voorwerpen, oppervlakken of handen, die door de genoemde instellingen en personen wordt aanbevolen, wordt in de context van het broodjeaapverhaal veeleer gesproken van de ‘inwendige toepassing’ van sterkedrank in de mond, keel of keelholte. En dat is niet aan te raden – althans niet voor de bestrijding van virussen.

Niettemin zijn sterkedrank en de strijd tegen corona verwant. Zowel grote als kleine distilleerderijen zien af van het gebruik van ruwe alcohol die normaal wordt gebruikt om sterkedrank zoals gin te maken en geven deze vrij voor de productie van ontsmettingsmiddelen. Ook gebruiken sommige distilleerderijen restjes alcohol, oude sterkedranken of wijnen en branden die opnieuw om het alcoholgehalte te verhogen en vervolgens verder te gebruiken. De raamvoorwaarden voor de productie zijn wettelijk versoepeld en er zijn eenvoudiger formuleringen voor ontsmettingsmiddelen goedgekeurd. 5 Bovendien kan sinds 02.04.2020 op last van de Bundesstelle für Chemikalien (BfC) ook sterkedrank (zogenaamde ethanol-watermengsels) worden gebruikt om oppervlakken en handen te desinfecteren. 6 Deze moeten echter een alcoholpercentage hebben van ten minste 70 vol.-%, hetgeen het gebruik van een gin uitsluit, aangezien hier normaliter niet meer dan 50 vol.-% wordt gehaald. Zelfs een Navy Strength Gin met 57 vol.-% voldoet niet aan de criteria.

Dus uiteindelijk blijft het antwoord op de vraag die in het begin werd gesteld, heel eenvoudig:
Alcoholconsumptie houdt geen direct verband met de bestrijding van het coronavirus en de verspreiding ervan. Alleen de uitwendige desinfectie kan worden uitgevoerd met sterkedrank met een alcoholpercentage van ten minste 70 vol.-%.

Toch zijn persoonlijk welzijn en een zekere normaliteit altijd heilzaam in een crisis. En misschien kan Siggi toch helpen op dit punt: een risicoarm alcoholgebruik voor vrouwen is 12g pure alcohol per dag, voor mannen is dat 24g pure alcohol per dag. De formule voor de berekening van het alcoholgehalte in grammen wordt door het BZgA als volgt gegeven:

Hoeveelheid in ml x (vol.-% / 100) x 0,8 (gewicht van de alcohol) = gram zuivere alcohol 7

We hebben zitten rekenen en kunnen ten minste één ding van harte aanbevelen: A Siggi a Day…

1 gin-tonic met 50 ml Siegfried Gin: 50 ml x 0,41 x 0,8 = 16,4g pure alcohol
1 gin-tonic met 30 ml Siegfried Gin: 30 ml x 0,41 x 0,8 = 9,8g pure alcohol

PROOST en blijf gezond!

BRONNEN:
1 https://www.bundesregierung.de/breg-de/aktuelles/pressekonferenz-von-bundeskanzlerin-merkel-bundesgesundheitsminister-spahn-und-rki-chef-wieler-1729940
2 https://www.infektionsschutz.de/coronavirus.html
3 https://www.bfr.bund.de/cm/343/kann-das-neuartige-coronavirus-ueber-lebensmittel-und-gegenstaende-uebertragen-werden.pdf
4 https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Reinigung_Desinfektion.html?nn=13490888
5 https://notfalldesinfektion.vci.de/de/infos/about
6 https://www.baua.de/DE/Angebote/Aktuelles/Meldungen/2020/2020-04-15-Haendedesinfektion.html
7 https://www.bzga.de/infomaterialien/alkoholpraevention/alkohol-basisinformation/

(foto door Tim Mossholder)